Omuz Protezi

Omuz çok hareketli bir eklem olması nedeniyle sıklıkla sakatlıklara maruz kalır ve bunun sonucunda ağrı, hassasiyet, zayıflık, gevşeklik ve hareket kısıtlılığı gelişebilir. İyi bir muayene ve gerekli tanı yöntemleri sonrasında problemin tam olarak ne olduğunu anlamak ve tedavi etmek amacıyla omuz artroskopisi gerekebilir.

Omuz Protezi

Omuz replasman cerrahisi ilk olarak ABD'de 1950'lerde şiddetli omuz kırıklarını tedavi etmek için yapıldı. Yıllar geçtikçe, omuz ekleminin değiştirilmesi, artritin farklı formları gibi, omuzdaki diğer birçok ağrılı durum için kullanılmaya başlanmıştır.

İlaçlar ve aktivite değişiklikleri gibi cerrahi olmayan tedaviler ağrıyı gidermede artık yardımcı olmuyorsa, omuz eklemi replasman ameliyatını düşünebilirsiniz. Eklem protezi ameliyatı, ağrıyı hafifletmek ve günlük aktivitelere devam etmenize yardımcı olmak için güvenli ve etkili bir prosedürdür.

Omuz replasman cerrahisinde, omzun hasarlı kısımları çıkarılır ve protez adı verilen yapay bileşenlerle değiştirilir. Tedavi seçenekleri ya humerus kemiğinin (topun) sadece başının değiştirilmesi ya da topun ve soketin (glenoid) değiştirilmesidir.

Omuz protezi kimlere önerilir?

Omuz protezi, eklem yüzeyleri ileri derecede bozulmuş ve ağrısı diğer tedavilerle geçmeyen hastalarda gündeme gelir. En sık nedenler şunlardır:

• İlerlemiş omuz kireçlenmesi (osteoartrit)
• Romatoid artrit gibi eklemi yıpratan iltihaplı romatizmal hastalıklar
• Uzun süredir var olan, onarılamayacak kadar büyük rotator manşet yırtığı ve buna bağlı gelişen kireçlenme
• Kol kemiğinin başındaki kanlanmanın bozulmasıyla kemiğin çökmesi (avasküler nekroz)
• Kol kemiğinin üst ucundaki parçalı kırıklar ile kaynamamış ya da yanlış kaynamış kırıklar

Hastaların çoğu doktora geceleri uykudan uyandıran ağrı, kolunu başının üstüne kaldıramama ya da saç tarama, giyinme gibi işlerde zorlanma şikâyetiyle gelir. İlaç, enjeksiyon ve fizik tedaviye rağmen bu şikâyetler sürüyorsa protez seçeneği konuşulur.

Omuz protezi türleri

Hangi protezin uygun olduğu, eklemin ne kadar hasar gördüğüne ve omuzu çevreleyen kasların durumuna bağlıdır.

• Anatomik total omuz protezi: Kol kemiğinin başı ve kürek kemiğindeki yuva, eklemin doğal şekline uygun yapay parçalarla değiştirilir. Rotator manşet kasları sağlam olan hastalarda tercih edilir.
• Yarım (hemi) protez: Yalnızca kol kemiğinin başı değiştirilir, yuvaya dokunulmaz. Yuvanın görece sağlam kaldığı durumlarda ve bazı kırıklarda kullanılır.
• Ters (reverse) omuz protezi: Top ve yuvanın yeri yer değiştirir; top kürek kemiğine, yuva kol kemiğine yerleştirilir. Böylece rotator manşet işlevini yitirmiş olsa bile kol, omzu saran deltoid kasıyla kaldırılabilir. Büyük ve onarılamayan rotator manşet yırtıklarında ve bazı karmaşık kırıklarda seçilir.

Karar; muayene, röntgen ve gerekirse tomografi sonuçlarına bakılarak ortopedi uzmanı tarafından verilir.

Ameliyattan önce

Ameliyat kararı verildikten sonra omzun ve genel sağlığın ayrıntılı bir değerlendirmesi yapılır. Omzun hareket açıklığı ve kas gücü muayene edilir, röntgen çekilir; kemik yapısını daha iyi görmek için tomografi ya da MR istenebilir. Anestezi uzmanı kalp, akciğer ve diğer hastalıkları değerlendirir.

Kullandığınız bütün ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları ve bitkisel takviyeleri doktorunuza söyleyin. Bazılarının ameliyattan önce bir süre bırakılması gerekebilir; bunu kendi başınıza değil, doktorunuzun yönlendirmesiyle yapın.

Ameliyattan sonra ve fizik tedavi

Protezden alınacak sonuç, ameliyat kadar sonrasındaki egzersizlere de bağlıdır. İlk dönemde kol, omzu korumak için bir askıda tutulur. Egzersizler hekim ve fizyoterapistin belirlediği sınırlar içinde başlar, omuz iyileştikçe adım adım artırılır.

Giyinme, kişisel bakım ve hafif ev işlerine dönüş kişiden kişiye değişir; yaş, kas gücü ve uygulanan protez türü bu süreyi etkiler. İyileşme süresince ağır yük kaldırmaktan ve kolu birden zorlayan hareketlerden kaçınmak gerekir.

Olası riskler

Her ameliyatta olduğu gibi omuz protezinin de bazı riskleri vardır: yara yerinde ya da protez çevresinde enfeksiyon, kanama, omuz çevresindeki sinir veya damarların zarar görmesi, protezin yerinden çıkması, zamanla gevşemesi ve omuzda sertlik. Ameliyat öncesi hazırlık ve sonrasındaki düzenli kontroller bu risklerin önemli bir kısmını azaltır.

Hangi durumlarda doktora başvurmalısınız?

Ameliyattan sonra şunlardan biri olursa beklemeden ameliyatınızı yapan ortopedi uzmanını arayın:

• Ateş
• Yara yerinde artan kızarıklık, şişlik, ısınma ya da akıntı
• İlaçlara rağmen giderek artan omuz ağrısı
• Kolda ya da parmaklarda yeni başlayan uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı

Omuz Protezi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Omuz protezi ameliyatı hangi anestezi ile yapılır?

Genellikle genel anestezi kullanılır. Ameliyattan sonraki ağrıyı azaltmak için buna çoğu zaman omzu ve kolu uyuşturan bir sinir bloğu eklenir. Hangi yöntemin uygulanacağına ameliyat öncesi görüşmede anestezi uzmanı karar verir.

Ameliyattan sonra hastanede ne kadar kalınır?

Çoğu hasta kısa bir yatıştan sonra evine döner. Taburcu olma zamanı; ağrının kontrol altına alınmasına, genel sağlık durumuna ve evde yardım edecek birinin olup olmamasına göre doktor tarafından belirlenir.

Ameliyattan sonra fizik tedavi gerekli mi?

Evet. Omzun yeniden rahat hareket etmesi büyük ölçüde düzenli egzersize bağlıdır. Egzersizler ameliyattan kısa süre sonra başlar ve fizyoterapistin planına göre adım adım artırılır.

Omuz protezi ile günlük işler yapılabilir mi?

Ameliyatın amacı zaten ağrıyı azaltıp günlük işleri yeniden yapabilmenizi sağlamaktır. Giyinme, kişisel bakım ve hafif ev işlerine iyileşme sürecinde yavaş yavaş dönülür. Ağır kaldırma ve omzu zorlayan sporlar için doktorunuzun önerilerine uyun.

Ameliyattan sonra ne zaman araba kullanılabilir?

Kol askısını kullandığınız dönemde araç kullanmayın. Direksiyonu güvenle çevirebilecek hareket ve güce kavuştuğunuzda, kontrol muayenesinde doktorunuz onay verirse araç kullanmaya başlayabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Size uygun tedaviye, muayenenizin ardından ortopedi uzmanınız karar verir.