Nokta Atışı Radyofrekans ve Ameliyatsız Ağrı Tedavisi

Nokta atışı radyofrekans nedir?

Aylardır süren bir bel, boyun, diz ya da yüz ağrısı; ilaç, egzersiz ve fizik tedaviye rağmen geçmiyorsa ağrının kaynağına doğrudan yönelen girişimsel yöntemler devreye girer. Radyofrekans bunlardan biridir. Hekim, floroskopi denen röntgen cihazı ya da ultrason eşliğinde ince bir iğneyi ağrıyı taşıyan sinir dalına kadar ilerletir ve iğnenin ucundan radyofrekans enerjisi verir. Böylece o sinir dalının beyne ağrı sinyali taşıması azalır.

"Nokta atışı" denmesinin nedeni, geniş bir bölgeye değil, yalnızca ağrıyı ileten küçük dala uygulama yapılmasıdır. Kol ve bacağı hareket ettiren ana sinirlere dokunulmaz. İşlem ameliyat değildir; kesi, dikiş ya da genel anestezi gerekmez.

İki yöntem vardır:

• Termal (sürekli) radyofrekans: İğnenin ucunda kontrollü bir ısı oluşturulur ve küçük sinir dalının ağrı iletimi uzun süreli olarak durdurulur. Daha çok eklemlerden gelen ağrılarda kullanılır.
• Pulsed (atımlı) radyofrekans: Enerji kısa aralıklarla verilir ve doku, siniri yakacak kadar ısınmaz. Sinir korunurken ağrı sinyalinin iletimi yatıştırılır. Bel ya da boyun fıtığında bacağa veya kola vuran ağrı gibi, hareket ve his liflerini de taşıyan sinirlerde tercih edilir.

Hangi ağrılarda kullanılır?

Bel ve boyun ağrısı

Omurları arkadan birbirine bağlayan küçük eklemlere faset eklem denir. Yaşla birlikte bu eklemlerde kireçlenme olur ve özellikle geriye eğilince, uzun süre ayakta durunca ya da başı yana çevirince artan bir ağrı başlar. Bu eklemlerin duyusunu medial dal denen ince sinirler taşır. Radyofrekans bu dallara uygulanır.

Kalçanın arkasına ve bele vuran ağrının kaynağı bazen leğen kemiğiyle omurganın birleştiği sakroiliak eklemdir. Bu eklemi besleyen küçük sinir dallarına da aynı yöntemle işlem yapılabilir.

Bel ya da boyun fıtığı sinir köküne bastığında ağrı bacağa veya kola yayılır. Bu durumda sinir kökünün omurga çıkışındaki düğümüne (dorsal kök gangliyonu) pulsed radyofrekans uygulanabilir. Fıtığın kendisi ve tedavi seçenekleri için bel fıtığı ve boyun fıtığı sayfalarımıza, fıtıkta radyofrekansın ayrıntıları için RF ile bel-boyun fıtığı tedavisi yazımıza bakabilirsiniz.

Diz kireçlenmesi ağrısı

Diz kireçlenmesi ileri olduğu hâlde ameliyat istemeyen ya da genel sağlık durumu nedeniyle ameliyat olamayan hastalarda, dizin duyusunu taşıyan genikuler sinirlere radyofrekans uygulanır. Amaç yürürken, merdiven çıkarken ve gece duyulan ağrıyı azaltmaktır. Eklemin kendisi değişmez; kireçlenmenin tedavisi ve takibi ortopedi hekiminizle birlikte sürer.

Yüz ağrısı: trigeminal nevralji

Trigeminal nevraljide yüzün bir yarısında, konuşurken, çiğnerken ya da yüze dokununca elektrik çarpması gibi saniyeler süren şiddetli ağrılar olur. İlaçlar yetmediğinde ya da yan etki yaptığında, yanaktan girilen ince bir iğneyle kafa tabanındaki Gasser gangliyonuna radyofrekans uygulanabilir. Hastalığın kendisi ve diğer tedaviler için trigeminal nevralji sayfamıza bakabilirsiniz.

Omuz ve baş ağrısı

Kireçlenme ya da tendon yırtığına bağlı, tedaviye direnen omuz ağrısında omzun duyusunu büyük ölçüde taşıyan supraskapular sinire pulsed radyofrekans yapılabilir. Ensenin arkasından başlayıp başın tepesine yayılan bazı baş ağrılarında da oksipital sinirler hedeflenebilir.

Kimler için uygundur?

Radyofrekans genellikle şu üç koşul bir aradaysa düşünülür:

• Ağrı birkaç aydır sürüyor ve ilaç, egzersiz ve fizik tedaviye rağmen yeterince geçmemiş.
• Ağrının kaynağı muayene ve görüntülemeyle belirlenmiş.
• Önce yapılan test bloğunda ağrı belirgin şekilde azalmış.

Bazı durumlarda önce başka bir değerlendirme gerekir ya da işlem yapılmaz:

• Kol ya da bacakta giderek artan güçsüzlük, idrar ya da gaita kaçırma, kasıkta uyuşma varsa beklemeden hekime başvurun. Bu belirtiler acil değerlendirme ve çoğu zaman ameliyat gerektirir.
• Ateş ya da işlem yapılacak bölgede deri enfeksiyonu varsa işlem ertelenir.
• Kanama bozukluğu varsa ya da kan sulandırıcı kullanıyorsanız hekiminize söyleyin. İlacın kesilip kesilmeyeceğine hekiminiz karar verir; ilacı kendi başınıza bırakmayın.
• Hamilelikte röntgen kullanıldığı için işlem genellikle yapılmaz.
• Kalp pili ya da vücudunuzda başka bir elektronik cihaz varsa işlemden önce mutlaka bildirin.

Önce neden test bloğu yapılır?

MR'da görülen her fıtık ya da kireçlenme ağrının asıl nedeni olmayabilir. Ağrının gerçekten hedeflenen sinirden geldiğini anlamak için önce test bloğu yapılır: aynı sinir dalının çevresine, görüntüleme eşliğinde az miktarda uyuşturucu ilaç verilir. Ağrınız belirgin azalırsa radyofrekans planlanır. Azalmazsa ağrının kaynağı başka bir yerde aranır ve gereksiz bir işlem yapılmamış olur.

İşlem nasıl yapılır?

İşlem steril bir girişim odasında ya da ameliyathanede yapılır. Adımlar kabaca şöyledir:

• İşlem günü aç gelmeniz gerekip gerekmediği ve düzenli ilaçlarınızı nasıl alacağınız randevu sırasında söylenir.
• Bel ve boyun işlemlerinde genellikle yüzüstü yatarsınız. Tansiyonunuz ve nabzınız izlenir.
• İğnenin gireceği deri uyuşturulur. Gerekirse damardan hafif bir sakinleştirici verilir; işlem boyunca uyanıksınızdır.
• Hekim, röntgen ya da ultrason görüntüsüne bakarak ince iğneyi hedef sinir dalına ilerletir.
• Enerji verilmeden önce iğneden zayıf bir uyarı verilir. Bu sırada ağrıdığınız yerde karıncalanma ya da baskı hissetmeniz, kol ya da bacağınızda kasılma olmaması beklenir. Bu test, iğnenin doğru sinirin yanında ve hareket sinirinden uzakta olduğunu gösterir.
• Bölge uyuşturulur ve radyofrekans verilir. Birden fazla seviyeye ya da iki tarafa işlem yapılabilir.
• Kısa bir gözlemden sonra aynı gün evinize dönersiniz. O gün araç kullanmayın; yanınızda bir refakatçi olsun.

İşlemden sonra neler olur?

İlk birkaç gün iğnenin girdiği yerde hassasiyet, yanma ya da uyuşukluk olabilir; bu genellikle kendiliğinden geçer. Termal radyofrekansta sinir dalının etkisi yavaş azaldığı için rahatlamanın tam olarak hissedilmesi birkaç haftayı bulabilir.

Çoğu kişi bir iki gün içinde günlük işlerine döner. Rahatlamanın ne kadar süreceği kişiye ve ağrının kaynağına göre değişir. Sinir dalları zamanla yenilenebildiği için ağrı bir süre sonra geri dönebilir; bu durumda işlem tekrarlanabilir.

Radyofrekans fıtığı ya da kireçlenmeyi ortadan kaldırmaz, onların yol açtığı ağrıyı azaltır. Ağrının azaldığı bu dönem, egzersiz ve fizik tedaviyle kasları güçlendirmek için iyi bir fırsattır. Hekiminizin önerdiği programı bırakmayın.

Olası riskler

Görüntüleme eşliğinde ve uyarı testleriyle yapıldığında ciddi sorun nadirdir. En sık görülenler iğne yerinde ağrı, morarma ve birkaç gün süren yanma ya da uyuşukluktur. Seyrek olarak enfeksiyon, kanama, kullanılan ilaçlara karşı tepki ya da sinir hasarı gelişebilir.

Eve döndükten sonra ateşiniz çıkarsa, işlem yerinde kızarıklık, şişlik ya da akıntı olursa, kol ya da bacağınızda yeni bir güçsüzlük başlarsa veya ağrınız beklenmedik şekilde artarsa beklemeden hekiminize başvurun.

Diğer ameliyatsız seçenekler ve ameliyat ne zaman gerekir?

Kronik ağrıda ilk basamak ilaç, kişiye göre düzenlenmiş egzersiz ve fizik tedavidir. Bunlar yetmediğinde radyofrekansın yanı sıra epidural steroid enjeksiyonu, faset eklem enjeksiyonu ve sinir blokları gibi girişimler de kullanılır. Hangisinin size uygun olduğuna muayene ve görüntüleme sonuçlarınıza göre hekiminiz karar verir. Bazen birkaç yöntem birlikte ya da sırayla uygulanır.

Kol ya da bacakta ilerleyen güçsüzlük, idrar ve gaita kontrolünün bozulması ya da sinir veya omurilik üzerinde ciddi bir baskı varsa ameliyatsız yöntemlerle zaman kaybedilmemelidir; bu durumlarda ameliyat gerekebilir.

Nokta Atışı Radyofrekans Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Radyofrekans bir ameliyat mı?

Hayır. Kesi yapılmaz, dikiş atılmaz ve genel anestezi gerekmez. İnce bir iğneyle ağrıyı taşıyan sinir dalına ulaşılarak yapılan girişimsel bir ağrı tedavisidir; hasta genellikle aynı gün evine döner.

İşlem sırasında ağrı hisseder miyim?

İğnenin gireceği deri önceden uyuşturulur, enerji verilmeden önce de bölgeye uyuşturucu ilaç yapılır. Uyarı testi sırasında karıncalanma ya da baskı hissedebilirsiniz. Gerekirse damardan hafif bir sakinleştirici verilir.

Radyofrekansın etkisi kalıcı mı?

Rahatlamanın süresi kişiye ve ağrının kaynağına göre değişir. Sinir dalları zamanla yenilenebildiği için ağrı bir süre sonra geri dönebilir. Bu durumda hekiminiz işlemi tekrarlamayı önerebilir.

Radyofrekans bel fıtığını tamamen geçirir mi?

Hayır. Radyofrekans fıtığı yerine geri koymaz, fıtığın sinirde yarattığı ağrı sinyalini azaltır. Bacakta ilerleyen güçsüzlük ya da idrar kontrolünde bozulma varsa fıtığın ameliyatla tedavisi gerekebilir.

İşlemden sonra ne zaman işe dönebilirim?

Masa başı çalışanların çoğu bir iki gün içinde işine döner. Ağır kaldırma ya da yoğun beden gücü gerektiren işlere dönüş zamanını hekiminiz belirler.

Radyofrekans tekrarlanabilir mi?

Evet. Ağrı geri dönerse ve önceki işlemden fayda gördüyseniz hekiminiz işlemi tekrarlayabilir. Ne zaman ve kaç kez yapılacağına muayenenize ve önceki işlemin sonucuna göre karar verilir.