ANESTEZİ HAKKINDA

İzmir Anestezi ve Reanimasyon Kliniği

Anestezi ve Reanimasyon; cerrahi operasyonlar öncesinde hastanın tıbbi durumunu değerlendiren, operasyon sırasında ağrıyı ve bilinci ortadan kaldırarak hastanın konforunu ve cerrahın çalışma ortamını sağlayan, operasyon sonrasında ise hastayı güvenle uyandırıp ağrı kontrolünü yapan hayati bir tıp branşıdır.

Halk arasında "narkoz" olarak bilinen anestezi, sadece hastayı uyutmak değildir. Anestezi uzmanı (Anesteziyolog), ameliyat boyunca hastanın nabzını, tansiyonunu, solunumunu ve organ fonksiyonlarını saniye saniye takip eden, olası risklere anında müdahale eden uzmandır.

Klinikte Uygulanan Anestezi Türleri

Her ameliyat genel anestezi gerektirmez. Hastanın sağlık durumuna ve ameliyatın yapılacağı bölgeye göre en güvenli yöntem seçilir:

1. Genel Anestezi

Hastanın bilincinin tamamen kapalı olduğu ve ağrı hissetmediği durumdur. İlaçlar damar yoluyla veya solunum yoluyla verilir.

• Kimlere Uygulanır? Uzun süreli, kapsamlı cerrahilerde (Kalp, beyin, karın ameliyatları vb.) tercih edilir.
• Süreç: Hasta "uyuma" ilacı verildikten saniyeler sonra derin bir uykuya dalar, solunumu cihaz (ventilatör) yardımıyla devam ettirilir ve ameliyat bitiminde ilaçlar kesilerek uyandırılır.

2. Bölgesel (Rejyonel) Anestezi

Hastanın bilincinin açık olduğu ancak ameliyat edilen bölgenin (genellikle belden aşağısı veya kol) tamamen hissizleştirildiği yöntemdir.

• Spinal Anestezi: Belden yapılan ince bir iğne ile ilaç verilir. Belden aşağısı 2-4 saat boyunca tamamen uyuşur. (Sezaryen, diz protezi vb.)
• Epidural Anestezi: "Prenses Doğum" olarak da bilinir. Bel bölgesine yerleştirilen ince bir kateterden ilaç verilerek ağrı kesilir ancak hareket kabiliyeti (motor fonksiyon) korunabilir.
• Sinir Blokları: Sadece kol veya bacak gibi spesifik bir bölgeye giden sinirlerin ultrason eşliğinde uyuşturulmasıdır.

3. Sedasyon (Derin Uyku)

Hastanın bilincinin baskılandığı, sakinleştiği ve hafif uyuduğu ancak sözel komutlara yanıt verebildiği durumdur. Genellikle endoskopi, kolonoskopi, diş tedavileri veya MR çekimi gibi kısa işlemlerde, hastanın konforu ve korkusunu yenmesi için uygulanır.

4. Lokal Anestezi

Sadece işlemin yapılacağı küçük bir alanın (örneğin bir ben alımı veya diş çekimi) uyuşturulmasıdır. Bilinç tamamen açıktır.

Ameliyat Öncesi Hazırlık ve Muayene

Güvenli bir anestezi için hazırlık ameliyat masasından çok önce başlar. Anestezi polikliniğinde yapılan değerlendirmede:

• Hastanın sistemik hastalıkları (Tansiyon, Şeker, Kalp vb.) sorgulanır.
• Kullandığı ilaçlar ve alerji öyküsü kaydedilir.
• Kan tahlilleri, EKG ve Akciğer Grafisi incelenir.
• Sigara: Ameliyattan en az 2-3 hafta önce bırakılması, uyanma sürecini ve yara iyileşmesini olumlu etkiler.
• Açlık Süresi: Genel anestezi öncesi midenin boş olması hayati önem taşır. Genellikle operasyondan 6-8 saat önce yeme-içme kesilmelidir.

Reanimasyon (Yoğun Bakım) Hizmetleri

Branşımızın ikinci ismi olan "Reanimasyon", kelime anlamı olarak "yeniden canlandırma" demektir. Anestezi ve Reanimasyon uzmanları, sadece ameliyathanede değil, Yoğun Bakım Ünitelerinde de kritik durumdaki hastaların yaşam fonksiyonlarını destekler.

• Solunum yetmezliği olan hastaların mekanik ventilatör (solunum cihazı) ile takibi.
• Ciddi enfeksiyon (sepsis) ve travma hastalarının tedavisi.
• Kalp durması (arrest) durumunda ileri yaşam desteği (CPR).

Sıkça Sorulan Sorular

Ameliyat sırasında uyanır mıyım?

Bu, hastaların en büyük korkularından biridir ancak modern anestezi cihazları ve monitörleri sayesinde bu ihtimal neredeyse imkansızdır. Anestezi derinliği (BIS monitörizasyonu vb.) sürekli ölçülür ve doz ayarlaması otomatik olarak yapılır.

Anestezi "beyin hücrelerini öldürür" mü?

Hayır. Yapılan bilimsel çalışmalarda, modern anestezi ilaçlarının kalıcı bir beyin hasarına veya zeka geriliğine yol açtığına dair kanıt bulunmamıştır. Geçici unutkanlıklar olabilir ancak kısa sürede düzelir.

Epidural anestezi felç yapar mı?

Deneyimli ellerde ve uygun teknikle yapıldığında epidural veya spinal anestezinin kalıcı felç riski yok denecek kadar azdır. İşlem omurilik dokusuna değil, onun dışındaki sıvıya veya zarın dışına yapılır.

Ameliyattan sonra çok ağrım olur mu?

Anestezi uzmanının görevi ameliyat bitince sona ermez. "Ağrısız Uyanma" prensibiyle, ameliyat bitmeden önce güçlü ağrı kesiciler yapılır. Ayrıca "Hasta Kontrollü Analjezi" (Ağrı Pompası) cihazları ile hasta kendi ağrı kesicisini ihtiyacına göre alabilir.

Bilimsel Referanslar ve Kaynakça

Bu içeriğin hazırlanmasında aşağıdaki uluslararası ve ulusal tıbbi kaynaklardan faydalanılmıştır:

• TARD (Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği)
• ASA (American Society of Anesthesiologists)
• ESAIC (European Society of Anaesthesiology and Intensive Care)